Untitled Document

Denetimli Serbestlik nedir?

Denetimli Serbestlik; Resmi gazetenin 20/07/2005 tarihli ve 25881 sayısı ile yürürlüğe giren 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu çerçevesinde, ilgili mahkemece hakkında mahkumiyet kararı verilmiş olup, cezaları ertelenen, salıverilen ve haklarında hapis cezası dışında herhangi bir tedbire hükmedilen çocuk, şüpheli, sanık veya hükümlü için yine mahkemece belirtilen koşullar ve süre içinde, denetim planı doğrultusunda kişilerin toplum içinde izlenmesi iyileştirilmesi, psiko-sosyal sorunların çözülmesi, salıverme sonrası korunması, toplum ile bütünleşmesi ve buna benzer her türlü ihtiyaç alanlarında program ve kaynak sağlama, bilgilendirme, yönlendirme ve yardım hizmetlerini kapsayan toplum esaslı bir uygulamadır.

Ceza yargılamasının parçası ve bir ceza infaz yöntemidir.
Sosyal anlamda denetimli serbestlikte kişinin ıslahı ve topluma kazandırılması esastır.
Türk hukuk sisteminde denetimli serbestlik; kişinin işlediği bir suç nedeniyle tutuklanması yada mahkemece hakkında mahkumiyet kararı verilmesi sonucunda cezaevine girmesi yerine cezasını toplum içersinde gözetim ve denetim altında çekmesini ifade eder.
Alternatif bir infaz sistemidir.
Şüpheli sanık veya hükümlüler hapsin alternatifi olan bu sistemde, şarta bağlı olarak serbest bırakılmakta ve kendilerine bir takım yükümlülükler getirilmektedir.
Ayrıca Adli kontrol uygulaması ile şüpheli veya sanık toplum içersinde denetim altında tutulabilmektedir.

           Denetimde amaç daha güvenli toplumlar oluşturmak, mağdurların ihtiyaçlarının karşılanması, adaletin yerini bulması, hafif suçtan hükümlülerin hapishanelerin dışında tutulması ve dolayısıyla hapishane nüfusunda artışın azaltılması ve suç tekrarının önlenmesidir.

           Suç için öngörülen cezalara alternatif olarak verilen tedbir kararlarının toplum içinde yerine getirilmesi sağlanarak hükümlüler topluma kazandırılacak ve sonuçta ceza infaz kurumlarının yoğunluğu azaltılmaya çalışılacaktır. Bu faydanın yanı sıra özellikle ilk kez suç işlemiş kişilerin cezaevlerine girerek farklı suç ve suçlu tipleriyle temasa geçerek suç konusunda daha donanımlı olması engellenecek, kişinin cezaevinde kalmış olmakla toplumda karşılaşacağı önyargılar kısmen engellenmiş olacak, kişiye suçun telafisinin toplum içinde ödetilmesiyle adeta bir şans daha verilmesi sağlanacaktır.

           Denetimli Serbestlik kurumu suça uygulanan yaptırım veya tedbirin ceza infaz kurumu dışında yani toplumun içinde yerine getirilmesi ile ilgili bir kavramdır. “denetimli serbestlik” hükmün ertelenmesi, suçluluk tespitine rağmen ceza tayin edilmemesi, ceza tayinin ertelenmesi ve Kıta Avrupasında uygulandığı şekliyle cezanın infazının ertelenmesi olarak ifade edilmiştir.
Denetimli Serbestlik Sistemini; soruşturma, sorgulama, hükümlülük aşamasında adalet sistemi açısından önemli bir boşluğu doldurmayı, suçu işleyenlerin topluma kazandırılması için yapılacak çalışmalarda sorumluluğu hemen tüm toplum kesimlerine yaymayı, suç işleyenlerin topluma kazandırılması için onlara yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Fedakarlık gerektiren, ancak çağdaş toplumların yapısına uygun düşen bir kurumdur.

           Ülkemizde ilk kez oluşturulan bu kurum 5402 Sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu ile yasal bir zemine oturtulmuştur. Denetimli Serbestlik, Cumhuriyet Başsavcılıkları, Ceza İnfaz Kurumları, Sivil Toplum Örgütleri, Kamu Kurumları ve Kolluk gibi Devletin bir çok birimini ilgilendirdiği ilk kez oluşturulduğu ve fiili bakımdan bir geçmişi de olmadığı için, etkin bir şekilde uygulanabilirliğini sağlamak amacıyla projelendirilmiştir.

           Denetimli Serbestlik Kurumu Merkez ( Daire Başkanlığı) ve Taşra ( Şube Müdürlükleri, Bürolar, koruma Kurulları) teşkilatından oluşmaktadır. Fail hakkında infazın toplum içinde yapılmasında temel görev “Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezi Şube Müdürlükleri” “Bürolar” ve “Koruma Kurulları” na düşmektedir. Bu birimlerin karşılaşacağı sorunları önceden tesbit etmek ve çözüm bulmak, toplum içinde infazın en etkin nasıl yerine getirilebileceği belirlemek ve gerekli kılmak amacını taşımaktadır.

               Şube müdürlüklerinde;
            a-Yetişkin denetimli serbestlik (18 yaşından büyükler)
            b-Çocuk ve genç denetimli serbestlik (18 yaşından küçükler)
            c-Koruma Kurulları      (Eski hükümlü ve suçtan zarar görenler
            d-Kamu yararına çalışma ve madde izleme,
            e-Rapor ve rehberlik hizmetleri işlemlerinin yürütüldüğü bölümler bulunur.

                                                      Bu sistemdeki nihai amaç;

           Hükümlüler açısından, hürriyeti bağlayıcı cezalar yerine seçenek yaptırımlar uygulanması suretiyle hükümlünün topluma kazandırılması koşullu salıverme müessesinin amacına daha uygun kullanılması ve bu şekilde infaz rejiminin etkinliğinin sağlanması, şüpheli ve sanıklar açısından ise, tutuklama tedbirine seçenek olan Adli kontrol uygulaması ile haksız tutuklamaların sebep olduğu insan hakları ihlalleri ve ekonomik külfetin ortadan kaldırılmasıdır.

           Denetimli Serbestlik kurumu tam olarak hayata geçirildiğinde, gelişmiş ülkelerin infaz sistemlerinde olduğu gibi insan haklarına da uygun bir şekilde infaz, toplum içinde gerçekleştirilecek ve mükerrir suçlu sayısı azalacaktır. Kişilerin cezaevlerine alınmaması daha az süre cezaevlerinde kaldıktan sonra toplum içinde ıslah edilmeleri gayreti, suçlunun daha çabuk sosyalleşmesini sağlayacaktır. Bu sistem ile suçlunun topluma kazandırılmasında, sadece ceza infaz kurumlarında değil kamunun pek çok kurumunun ve özel kurumların da katkısı sağlanmış olacaktır.

         Ülkemizde Denetimli Serbestlik Hizmetleri, suç şüphesinin öğrenilmesinden infazın tamamlanmasına kadar 6 ayrı alanda verilmektedir. Bunlar ;

İnfaz hizmetleri
Madde bağımlılarının rehabilitasyonu,
Rapor hazırlama,
Kamu yararına çalışma cezalarının yerine getirilmesi
Rehberlik
Koruma ve yardımdır

Bu hizmetler yerine getirilirken başta;

Sağlık Bakanlığı
Milli Eğitim Bakanlığı,
İçişleri Bakanlığı,
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu,
Türkiye İş Kurumu
Sivil Toplum Örgütleriyle birlikte çalışılmaktadır.

Yeni Ceza Kanunlarıyla birlikte uygulanmaya başlayan denetimli serbestlik, insanları cezaevine konulmadan takip edilmelerinin sağlanması ve onlara yardımcı olunması bakımdan büyük yarar sağlanacaktır. Böylelikle, yeni yasayla birlikte cezaevlerinin dolması ve suç işleme oranlarının düşmesi açısından çok önemlidir.

                                                                 AMAÇLARIMIZ

            1. Mahkemenin belirtmiş olduğu koşullar ve süre doğrultusunda hazırlanan Denetim Planı çerçevesinde suça sürüklenen çocuk, şüpheli, sanık veya hükümlünün toplumla bütünleşmesi açısından ihtiyaç duyduğu her türlü hizmet( rehberlik, psiko-sosyal), program ve kaynakların sağlandığı toplum temelli uygulamaları hayata geçirmek.

            2. Haklarında karar verilen kişiler (çocuk-genç, yetişkin), şube görevlileri ile mesleki çalışmalar yaparak bu kişileri suçtan uzaklaştırmak ve yeniden topluma kazandırmak.

             3. Suçtan zarar gören kişilere verilen zararları onarmak ve toplumu korumak.

             4. Ceza infaz kurumlarındaki hükümlü sayısını azaltmak.

            5. Hafif suç işleyen hükümlülerin mesleki beceriliklerini artırmak ve onları özyönetim ve zaman yönetimi ve sorun çözme becerileri konusunda bilinçlendirmek

             6. Çocuk hükümlülerin eğitim kurumlarına devamlılığını sağlamak.

             7. Eski hükümlülerin topluma uyum sürecinde onlara rehberlik etmek, toplumla bütünleşmesine katkıda bulunmak, Koruma Kuruluna başvuruda bulunarak işe yönlendirme konusunda yardımcı olmak

             8. Amaçlarımız doğrultusunda daha güvenli ve huzurlu toplumda yaşamak için Koruma Kurulu üyeleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve dernekler ile irtibatlı ve koordineli bir şekilde çalışmak.

                                    DENETİM HİZMETLERİNİN YARARLARI

              1. Ağır suç işlemiş hükümlüler ile küçük ya da hafif suç işlemiş kişilerin bir arada bulunma ihtimalini azaltarak, özellikle ilk kez suç işlemiş genç hükümlülerin suçu alışkanlık haline getirmelerinin ve tekrar suç işlemesinin önüne geçilmiş olur.

            2. Kişi almış olduğu cezayı toplum içerisinde çekerek toplumdan ve ailesinden uzaklaştırılmamış olur.

            3. Cezanın, ceza infaz kurumu dışında infaz edilmesi sağlanarak devlet üzerindeki ekonomik yükün hafifletilmiş olur.

              4. Denetimin bir türü olan kamu hizmeti cezası ile kamu kurum ve kuruluşlarındaki personel ihtiyacı giderilerek kişi topluma vermiş olduğu zararı topluma hizmet ederek karşılaması sağlanır.

              5. Hayata geçirilen projelerle hem eski hükümlülerin meslek edinmesi sağlanır, hem de suçtan uzak kalmaları sağlanarak topluma uyum süreçleri hızlandırılmış olur.

              6. Toplumun hükümlülere olan olumsuz bakış açısı, hayatında güzel ve önemli değişiklikler kaydeden hükümlülerce olumlu şekle dönüştürülür.

              7. Hükümlülere rehberlik ve psiko-sosyal destek verilerek suçun farkındalılığı artırılır ve hükümlü suç hakkında neden – sonuç ilişkisi kurarak problem çözme becerileri kazanır.

8. Eğitimini yarım bırakmış olan çocuk, genç ve yetişkin kişiler eğitime devam etme konularında bilgilendirilerek suçtan ve suçun etkilerinden uzaklaşmasına katkı sağlanır ve topluma eğitimli kişiler kazandırılır